Futbolun Tarihçesi

Dünyanın favori spor dallarından biri olan futbol, şu an ki kurallara en yakın ve profesyonel anlamda ilk olarak 1863 yılında İngiltere Futbol Federasyonu’nun kurulmasıyla başlamıştır.

Günümüzde bile birçok kuralının değişmekte olduğu futbol, diğer keşifler gibi farklı aşamalardan geçmiş ve bu günlere ulaşmıştır. Kaynaklara bakıldığında, ‘küresel bir cismin ayak ile tekmelenmesi’ kuralına dayanan ilk oyun, Çin’de 2. ve 3. yüzyıllarda Cuju adı verilen  askerî eğitim amaçlı oynanan oyun olduğu bilinmektedir. Daha sonra bu oyun Japonya’nın da ilgisini çekmiş ve tören biçiminde uygulanmıştır. Ancak en çok kabul edilen rivayet ise, futbolun İngiltere’de 12. yüzyılda geliştirilmeye başlandığıdır. Bu yüzyıllarda futbola benzeyen oyunlar, topun tekmelenmesinin yanı sıra yumruklanarak oynanması da oyunun bir parçasıydı. Bu biçimin modern futboldan ziyade sert ve tehlikeli bir oyuna dönüşmüş, yaralanmalara ve hatta ölümlere yol açmıştır. Bunun sonucunda nihai olarak birkaç yıl boyunca yasaklanmıştır. Fakat futbol benzeri oyunlar 17. yüzyılda Londra sokaklarında tekrar ortaya çıkmıştır.

Futbola benzer bu oyunlar daha çok okullarda oynanmış ve isimlerini İngiltere’nin en eski ve elit okullarından ikisi Rugby ve Eton’dan almışlardır. Rugby oyununda kurallar topu elle tutmayı serbest gösterirken, Eton’da top sadece ayaklarla oynanıyordu. Bu nedenle Eton oyunu modern futbolun bir öncüsü olarak görülebilir. Uzun yıllar Rugby ve Eton arasında kesin bir ayrım yapılmamış, topun büyüklüğü, oyuncu sayısı ve maçın oynanma süresi ile ilgili birçok varsyasyondan geçmiştir.

Oyun için kurallar 1848’de Cambridge’de yapılan bir toplantıda kararlaştırılmıştır. Futbol tarihindeki bir diğer önemli olay ise , 1863 yılında İngiltere’de ilk Futbol Federasyonu’nun kurulmasıdır. Bununla birlikte topun boyut ve ağırlığının standartlaştırılmasına karar verilmiştir. Bu ilk adımların atılmasına rağmen oyun uzun süre daha gelişmeye devam etmiş  ve kurallar konusunda esneklik sağlanmıştır. Sahadaki oyuncuların sayısı ve iki takımı birbirinden ayırmak için kullanılan formalar da kurallara dahil değildi.

Futbol ilk başlarda Britanyalı işçi sınıfının eğlencesiydi. Daha sonra dünyanın farklı bölgelerine seyahat eden İngiliz halkları bu oyunu yaymış, özellikle Güney Amerika ve Hindistan’da futbola büyük ilgi duyulmuştur.

İlk Futbol Kulüpleri

Sheffield Futbol Takımı 1890
Sheffield (İngiltere) Futbol Takımı (1890)

Futbol kulüpleri, 15. yüzyıldan beri var olmuş fakat resmi bir statüleri bulunmamıştır. Bu nedenle ilk futbol kulübünün hangisi olduğu tam olarak bilinmemektedir. Bazı tarihçiler İskoçya’nın  başkenti olan Edinburgh’da 1824 yılında kurulan Foot-Ball Club olduğunu öne sürmüştür. 1855 yılında İngiltere’nin Sheffield kentinde eski okul öğrencileri tarafından farklı kulüpler kurulmuştur. Profesyonel futbol kulüpleri arasında en eski olanlar 1862 yılında kurulan ve bugün hâlâ var olan İngiliz kulübü Notts County’dir. 1880’li yıllara gelindiğinde futbola çok ilgi duyulmuş ve yapılan müsabakaları izleyebilmek için bilet şartı konulmuştur.  Ve nihayet, 20 Temmuz 1885 tarihinde profesyonel futbol yasallaştırılmış ve üç yıl aranın ardından 1888’de “The Football League” adıyla ilk futbol ligi kurulmuştur. İlk sezonda lige 12 kulüp katılmış daha sonra birçok takımın ilgisini çekmesiyle rekabet daha da artmıştır.

İlk Müsabakalar

İngiltere-İskoçya maçı 1972
İngiltere-İskoçya maçı bileti(1972)

Futbol Federasyonu’nun 1871 yılında “Challenge Cup” (FA Kupası) adı altında ilk nemli müsabakasını yapmıştır. Ertesi yıl iki milli takım arasındaki bir maç ilk kez oynanmış, İngiltere ile İskoçya 0-0 berabere kalmıştır. Bu nemli müsabakayı 4000 kişi tarafından takip edilmiştir.İlk uluslararası turnuva 1883’te gerçekleşmiş ve İngiltere, İrlanda, İskoçya ve Galler olmak üzere dört milli takım katılmıştır.

İngiltere’den farklı ülkelere yayılan futbol, git gide daha çok ilgi görmeye başlamıştır. Bunun sonucunda ülkeler arası futbol maçlarını kontrol altına almak ve belli kurallar çerçevesinde oynanmasını sağlamak için 21 Mayıs 1904 tarihinde Uluslararası Futbol Federasyonu (FIFA) kurulmuştur. Fransa, Belçika, Danimarka, Hollanda, İspanya, İsveç ve İsviçre’den temsilciler birliğin ilk üyeleri olmuştur. Bu oyunu ilk keşfeden İngiltere bir derneğe bağlı kalmamak için FIFA’ya katılmak istemedi. Ancak ertesi yıl katılmak zorunda kalmıştır. 1908 yılında futbol ilk defa Olimpiyat oyunlarında resmi bir spor olarak yer aldı. İlk FIFA Dünya Kupası 1930′ da oynanmış ve Olimpik oyunlar arasında futbol turnuvası prestijli bir yer almıştır.

Türkiye’de Futbolun Doğuşu ve İlk Resmi Müsabaka

Ülkemizde futbol ilk olarak 19. yüzyılın son çeyreğinde oynanmaya başlanmıştır. İlk futbol kulübü İzmir’de İngilizler tarafından kurulmuş daha sonra İstanbul’a kadar uzanmıştır. 1897 yılında  İzmir’den gelen karma takım ile İstanbul’daki karma takımın karşılaşması Türk topraklarındaki ilk futbol maçı olarak tarihe geçmiştir.

İlk Türk futbol takımı ise Fuad Hüsnü Bey ile Reşat Danyal Bey tarafından devrin hafiyelerinden kaçabilmek için İngilizce isimle kurulan “Black Stocking” olmuştur. Bu takım Rumlarla Papazın Çayırı denilen bölgede (Şükrü Saracoğlu Stadı’nın olduğu bölge) 1901 yılında oynandığı maç ise bir Türk takımının oynadığı ilk futbol maçı olarak kayıtlara geçmiştir.

BJK-FB-GS ilk amblemleri

Beşiktaş-Fenerbahçe-Galatasaray İlk Amblemleri

1903 yılında ilk defa Türkiye Ligi “İstanbul Futbol Ligi” adı altında kurulmuştur. İngiliz ve Rumların takımlarından oluşan bu lige daha sonra Türk gençlerinin kurduğu farklı takımlar da katılmıştır. 1905’te Mekteb-i Sultani’nin 10. sınıf öğrencileri, arkadaşları Ali Sami Yen’in önderliğinde Galatasaray’ı kurarak ilk resmi futbol takımımız ortaya çıkmıştır. Galatasaray, 1907-1908’de ilk defa şampiyon olmuştur. Ardından 1907 yılında Fenerbahçe ve 1910 yılında Beşiktaş kurulan diğer Türk futbol kulüpleri olmuştur.

II. Meşrutiyet sonrası İstanbul’un ardından İzmir, Ankara, Eskişehir, Bursa, Adana ve Trabzon şehirlerinde futbol hızlı bir şekilde yayılmaya başlamış ve yeni takımlar kurulmuştur. Pazar Ligi, Cuma Ligi, İstanbul Türk İdman Birliği ve İstanbul Şampiyonluğu Ligi bu dönemin önemli organizasyonları olmuştur.

 

Kaynaklar:
http://www.fifa.com
http://www.tff.org
http://www.footballhistory.org

 

  • Fascinated
  • Happy
  • Sad
  • Angry
  • Bored
  • Afraid

Yorum Yap